¿Criticará Eisenman a Manuel Fraga? Das moitas comparecencias acumuladas ata agora, unha das principais conclusións é que o proxecto arrancou “cunha cifra estimativa”, ou o que é o mesmo, que ata o menos posto en cifras sabía que o dos cento e pico millóns de euros de orzamento era unha quimera.

Sería unha sorpresa, xa que logo, que o arquitecto ficase alarmado na Cámara galega polo inxente gasto das obras. Queda pouco para comprobalo.

De igual xeito, é de prever que lle preguntarán polos seus honorarios, ou polo papel do presidente da Xunta no proxecto. E ata aquí podo ler…

Mais tamén semella que a aparición de Eisenman no Pazo do Hórreo será, por riba de todo, mediática. Porque damos por feito que non dirá nin pío do proceso de selección (que pode dicir el?), nin das empresas ás que se lles adxudicaron os traballos, porque non é cousa súa. Só faltaría que inda por riba, o pai do Gaiás non defendese a morte o proxecto. É máis, o raro sería que non fose o máximo valedor de semellante infraestrutura. Veremos.

Xa quedou demostrado polo overbooking de xornalista na sala de comparecencias. Ou polo colapso informático no Parlamento, motivado pola multitude de conexións a internet para ver en directo a comparecencia do León de Vilalba. Todo expectación.

Con esas, a presenza de Feijoo pasou pouco menos que desapercibida. Foi o segundo prato do universo da centrodereita galega, algo ao que non está todavía acostumado. Defendeu o proxecto do Gaiás, como non ía ser menos, pero o que poucos imaxinaban era o que posteriormente dixo Fraga.

O ex-presidente asumiu “erros de coordinación”, algo que salta á vista vendo o desfase orzamentario. Pero ao mesmo tempo, descargou culpas a compañeiros do Executivo popular daquel momento, e mais en concreto, os titulares de Economía e Cultura, Orza e Pérez Varela.

Mais como en toda boa comida, faltaba o postre. E o postre veu da man dun arquitecto alemán, con aspecto chinés e o único ao que non lle gustou a proposta de Eisenmann, ata o punto de votar en contra cando integraba o xurado. Wilfried Wang elevou a 600 millóns de euros (100.000 millóns das antigas pesetas) o custo da obra. Só do remate da obra.

A Wang non se lle escapou que os 700.000 metros cadrados do Gaiás haberá que enchelos de contidos, limpalos, darlle luz e o máis importante, promocionalos internacionalmente para lle obter rendabilidade. O traballo da comisión céntrase no pasado, pero o arquitecto non deixou de falar do futuro. De aquí a 50 anos. Outra mentalidade, quizais?

O outro tema de debate está estes días no Parlamento. Máis en concreto, no embarazo da deputada do PP Amparo González. Nun estado de xestación moi avanzado, é de esperar que lle toque en breve coller a baixa por maternidade. E os días que estea de baixa, non acudirá o Parlamento. E loxicamente, non poderá votar. Aí está o cuestión.

Para o caso práctico, o resultado das axustadas votacións non ten porqué variar. PSdeG e BNG suman 38, e o PP, 37. Neste caso, o PP pasaría a ter 36. Nada cambiaría.

Pero o partido de Feijoo acaba de presentar unha iniciativa interesante, na que pide a posibilidade de delegar o voto a outra persoa neste tipo de circunstancias, de tal xeito que González poida votar dende a súa casa.

O curioso do tema é que na exposición de motivos, o PP comentaba a modo de anécdota -pero cunha interesante reflexión- que as que en realidade non podían quedar embarazadas eran as deputadas nacionalistas ou socialistas. O axustado da maioría do Bipartito, din os populares, o impediría.

Polo de agora xa ten ocorrido unha cousa semellante. Nunha ocasión, o deputado Lage Tuñas chegou tarde a unha votación e non puido participar nela. Con todo, e en caso de empate técnico (como foi o caso), o voto da presidenta do Parlamento serviu para decidir esa votación.

Ora ben, que pasaría se dúas deputadas do bipartito quedan embarazadas en datas similares? A cada vez maior presenza da muller, e cada vez de menor idade, na Cámara incrementa as posibilidades de que suceda isto. Dende logo, xa teñen cambiado os tempos en que a Pasionaria foi deputada nas primeiras Cortes democráticas. Outros tempos, señores.

Hai quen tamén opina que o máis lóxico sería unha substitución temporal por outro deputado, neste caso o seguinte na lista na que estaba incluida a embarazada. Está por debatir o tema…

Pero decidan o que decidan, cómpre poñer solución a isto. Máis que nada, porque tal e como está a demografía en Galicia, non é plan que as nosas señorías se absteñan de traer fillos ao mundo polo mero feito de non perder unha votación parlamentaria. Ou acaso queren impedir a conciliación da vida laboral e familiar? Menudo exemplo!

Pero nunha desas reunións con sindicatos e empresarios previas á presentación no Parlamento dos OXG (Orzamentos Xerais de Galicia, para entendermos), adiantouse a previsión de crecemento do PIB galego para 2008: nada máis e nada menos que un 3,5%.

A cifra, se se cumpre, non é mala. Todo o contrario. É máis que a previsión do crecemento estatal, e tamén supera a estimación realizada polo Goberno galego para este 2007. Sen embargo, nesa reunión púxose de manifesto que salvo catástrofe, a economía galega terminará crecendo unha media de un 4% neste ano. E ollo, que nalgúns meses chegou crecer aínda máis. Cifras inmellorables, dende logo, cunhas exportacións e un sector industrial a pleno rendemento.

Pero albíscanse tempos de retroceso. Chámenlle desaceleración, recesión ou como lles guste. Resumindo: dase por feito que a economía crecerá en 2008 menos do que creceu este ano.

Tanto as consecuencias como as causas están claras. Causas: a situación da economía mundial e o parón que sufrirá a actividade inmobiliaria derivada da primeira. Só os ousados atrévense a día de hoxe a mercar terreos, suscribir unha hipoteca ou xogarse os cartos na bolsa. Dá a impresión de que a maioría da xente está, tirando de tópicos, a velas vir. Pero as hecatombes de Astroc ou LLanera teñen suficiente importancia como para non tomar o tema a cachondeo.

En canto as consecuencias, a Xunta xa fala de que se crearán 32.000 empregos, fronte aos 37.000 creados este ano. Agora ben, a patronal tamén advertiu de que o impulso da obra pública será clave para a caída da construcción residencial. En conxunto, a construcción -e actividades derivadas- dá traballo a preto de 200.000 galegos. Porque guste ou non, o Fogar de Breogán tamén utiliza un bo número de ladrillos.

Pero horas máis tarde, os socios de Goberno en San Caetano rexeitaban a creación doutra comisión, neste caso para investigar a adxudicación das obras de desdobramento dunha das estradas máis tráxica da historia viaria galega.

Visto o visto, xurden as dúbidas. Non só pola capacidade que teñen as comisións de investigación que se crean nun Parlamento (en calquera). Ese é un mal endémico, pero analizando como funcionaron as do Yakolev ou do 11-M nas Cortes, semella evidente que supoñen un auténtico dispendio de tempo e de espectativas. Pode que en Estados Unidos funcionen, pero alí -por haches ou por bes- si cumpren unha función. Alí si se depuran responsabilidades, e non as toman a cachondeo.

En todo caso, a cuestión é outra. A marea de comisións parlamentaria iniciada en Galicia debería levar consigo outra reflexión. ¿Que é o que se debe investigar no Parlamento? ¿Ata onde baixamos o listón?

Por exemplo, as nosas señorías dixeron que SI a investigar as responsabilidades políticas na Cidade da Cultura, pero rexeitaron investigar os incendios forestais en prol dunha comisión de estudo, na que non participou o PP e que se acabou convertindo nunha auténtica inutilidade.

Máis. O Parlamento di que NON á investigación da Vía do Barbanza, logo de que o PP denunciase xa fai un ano unha presunta manobra política para beneficiar a o grupo Sacyr en contra de San Jose, cun coste adicional de 30 millóns de euros. En troques, opta por un SI para investigar o sucedido na Vía do Salnés, famosa pola comparecencia de Cuiña na que se negou a responder á maioría das preguntas efectuadas polos parlamentarios. Porque isto, por sorte ou por desgraza, non é América.

A pregunta é, que criterio debe rexir para que un asunto político sexa investigado polo Parlamento? Ou simplemente conta a opinión dos grupos que sustentan o Goberno, sexa cal sexa a cor política deste?

A última sorpresa deuna o presidente Touriño. Cual Mago Teto, o líder do PSdeG sacou da chisteira unha comisión parlamentaria para investigar canto, como e en que se gastaron os máis de 400 millóns que en teoría téñense investido no mauseleo de Eisenmann.

A noticia foi un bombazo, porque ninguén a esperaba. Nin os principais implicados (o PPdeG, autor material do deseño e execución da obra), nin os principais afectados, o BNG, socio de Goberno do PSdeG e quen ten nas súas mans a pataca quente de rematar a Cidade da Cultura.

A cousa parécese, e moito, o tema da Vía Rápida do Salnés. O Parlamento analizará (ou alguén cre que en realidade se vai investigar?) feitos acontecidos durante o Executivo de Fraga, aínda que transcurrisen máis de dous anos dende o cambio de Goberno.

Pero hai diferenzas, vaia se as hai. O PSdeG impulsa esta comisión porque é, das tres forzas políticas, a que menos ten que perder nesta batalla. Nin lle vai, nin lle vén. Pase o que pase, aplicará aquelo de A río revolto, ganancia de pescadores. E as troitas baixan ben revoltas, logo de que o Consello da Cultura Galega dixese, coa demora propia dos organismos fiscalizadores, que as cousas se fixeron entre regular e mal, tirando a mal.

A pelota vermella lanzada por Touriño en A Fonsagrada está nos tellados de PP e do BNG. E non tardaron en chegar as reaccións.

O BNG di que si, que haberá comisión. Non había máis remedio. Negarse a que o Parlamento fale de algo que fixo o PP sería ilóxico. O problema que ven os nacionalistas é que, de rebote, o tema tamén pode salpicarlles a eles.

Pola súa parte, Feijoo ve na idea “unha maniobra” para levar o debate político onde queren os socialistas, e onde pouco pode gañar o principal partido da oposición. Os honorarios de Eisenmann ou o desfase nos orzamentos son temas que van na contra do PP. E a posibilidade de ver comparecer a Pérez Varela no Parlamento dificulta a intención dos populares de pasar páxina respecto ao Executivo anterior.

As cifras non enganan. Primeiro foi Zapatero, quen tirou dos números antes de pechar o curso e marchar de vacacións ás illas. O Goberno eleva a previsión de crecemento, ao tempo que o paro quédase por debaixo do 8%. Sexa (ou non) continuación dos réditos económicos da era Aznar, ten toda a pinta de que a economía dará moito que falar ata que empece a precampaña das xerais, á volta do verán.

E en Galicia, outro tanto do mesmo. Se o de Zapatero foi o venres, Touriño preferiu ir primeiro á praia e posteriormente, en Moraña, tamén tirou de cifras. De feito, centrou o seu discurso no que serán os presupostos de 2008, cando aínda acaba de empezar o segundo semestre de 2007.

As melloras novas veñenlle da man do seu colega Ricardo Varela, conselleiro de Traballo e número 2 do PSdeG na comunidade. Aproveitando a Festa do Carneiro ao Espeto para lembrar aos alí presentes, entre bocado e bocado, que Galicia rexistra a taxa de desemprego máis baixa dos últimos 24 anos, e cunha cifra récord de ocupación. Olvidado o fracaso do Estatuto, o Goberno bipartito cumpre os dous anos de vida e chega ao ecuador do lexislatura cunha racha de cifras moito mellores das que agardaban uns e outros. Se o lume o permite, augúrase un verán tranquilo nos despachos de San Caetano.

En poucas comunidades, moi poucas –se cadra a única– case un tercio dos municipios estarán gobernados por unha lista que non é a máis votada. E isto pasa en Galicia, principalmente, por varias razóns que (todas xuntas) non se dan en ningunha outra comunidade.

Por exemplo, en poucas comunidades existe un tripartidismo tan marcado como en Galicia, no que dous das tres formacións políticas están dispostas a pactar e mesmo comparten un goberno autonómico. O espectro político é moito máis variado en Cataluña, País Vasco, Baleares ou Aragón, por poñer un exemplo.

E por outro lado, esa situación combínase co feito de que se produza nun tradicional graneiro do Partido Popular, como é Galicia, onde a lista conservadora sempre foi a máis votada nas sucesivas eleccións autonómicas, e en boa parte dos concellos.

Hai que di, e con razón, que o propio Partido Popular ten a culpa de non ser quen de pactar con outros grupos políticos, situación motivada polo seu illamento ideolóxico. Só nalgúns casos, e con partidos de tendencia por definir -como Coalición Canaria- tivo o PP a oportunidade de alcanzar pactos post electorais.

O que parece evidente é que situación en Galicia é insólita, porque en ningún outro lugar o PP gañou en tantos concellos e gobernou en tan poucos. A cousa cambiaría se, por exemplo, existise unha cuarta forza política –de centro-dereita nacionalista-rexionalista, como o que pretende ser Terra Galega– que compensase un pouco a balanza.

Pero a estas alturas, semella que a única solución a este desequilibrio pasaría por unha reforma electoral que, non obstante, non semella necesaria noutras comunidades. En Andalucía gaña o PSOE, e goberna. En Castela e León, gaña o PP e goberna. Amais, esa reforma ao PSOE só lle afecta, por exemplo, nas Illas Canarias, onde López Aguilar resultou vencedor e precisa de apoios. E en todo caso, nin socialistas nin nacionalistas están dispostos a pactar unha reforma electoral –que dese paso a unha segunda volta, ou a outro sistema onde se primasen as maiorías– que non lles beneficia.

Mentres tanto, Feijoo propuxo de novo un pacto que permita ás listas máis votadas o acceso á alcaldía. Os outros dos implicados non dixeron a súa resposta, máis semella que nada vai cambiar. E que a solución do PP pasa por buscar novos amigos cos que xuntar concelleiros e rachar a súa soidade.

Pactos A: naqueles concellos onde o PP foi a forza máis votada. Se non existe acordo, sairá elixido un alcalde do Partido Popular. Requírese acordo urxente. É o caso de Vigo, de Ourense, de Pontevedra ou das deputacións de Lugo e A Coruña. En todos os casos, o acordo entrambas forzas está máis que apalabrado. Xa o deixou claro Santi Domínguez en Vigo o mesmo día das eleccións, como exemplo. O fracaso Ventura-BNG debe servir de exemplo de que cun alcalde do PP, ningunha das dúas forzas políticas progresistas sae gañando. A saída de Cacharro, de Poly ou de Corina dase por feita. Iso é, hoxendía, innegociable. Todos estes pactos A, ou case todos, están resoltos.

Pactos B: aquí ven o problema. O pacto, en si, non é necesario para que o vencedor logre a alcaldía, e por iso ambas forzas teñen máis corda que tensar, pero tamén máis marxe para negociar, polo menos ata a primeira aprobación dos orzamentos municipais. É dicir, nin Losada, nin Bugallo, nin Irisarri nin Orozco necesitan -en principio- ao BNG. Pero unha actitude en contra do nacionalismo pode complicar moito as cousas, tal como sucedeu en Vigo no etapa pre-corinista.

En todo caso, a saúde das relacións nas cidades entre os socios de Goberno poden ser, a pequena escala, un anticipo das estratexias que levarán a cabo socialistas e nacionalistas cos seus compañeiros de cama. Desta volta, están en xogo o goberno das sete cidades e dúas das catro deputacións. Case nada.

PSdeG: vencedor

O claro gañador dos comicios é o PSdeG. Os socialistas -salvo traizóns inesperadas- gobernarán en todas as cidades salvo en Pontevedra. Tamén liderarán a Deputación de Lugo e a da Coruña, e un puñado de votos impediu que Louro presida a de Pontevedra. Touriño estaba radiante, moito máis que nas pasadas eleccións autonómicas, cando contaba con varrer a Fraga e ao final acabou sufrindo no reconto emigrante de Pontevedra.
Nin Touriño contaba con semellantes resultados: con gañar 55 concelleiros en Lugo, outros 55 en Ourense, 37 en Pontevedra e 43 na Coruña. Dunha tallada, o PSdeG métese de cheo na vida municipal das provincias do interior e consolida a súa hexemonía nas cidades, con dous pequenos lunares: a Deputación de Pontevedra, que ata o 90% estivo nas mans socialistas, e as preocupantes baixadas de Bugallo, Losada e Orozco. Hai quen ve unha certa relaxación nos votantes, ou un medo ás maiorías absolutas.

BNG: claros e sombras

En canto ao BNG, os nacionalistas teñen material dabondo para facer unha única valoración. En xeral, os nacionalistas lograron incrementar o número de concelleiros en Lugo (12), Ourense (28) e A Coruña (27), e perder un só edil en Pontevedra. En menor medida que o PSdeG, pero tamén empeza a darse a coñecer nos concellos rurais galegos, onde ata agora eran pouco menos que uns descoñecidos.
Mais Quintana non tiña boa faciana, por algunhas razóns: a caída de Fernández Lores en Pontevedra, a única cidade en poder do BNG; o estrepitoso tortazo en Ferrol, onde perden a condición de ‘chave de goberno’ en favor de Esquerda Unida; ou o feito de que aínda sexan moi poucos os concellos gobernados por nacionalistas. Motivos dabondo para reflexionar.
En troques, o de Allariz ten un as na manga dun valor incalculable: exceptuando Ferrol, os votos do BNG serán imprescindible para que o PSdeG poida gobernar nas sete cidades galegas, incluindo o simbólico que resulta que o BNG teña algo que dicir na Coruña. Salvando as distancias, é o máis parecido a aquela dulce derrota que sufriu Felipe González ante Aznar.